سياسية ، تاريخية ، عقائدية ، اجتماعية

وَ مِنْ خُطْبَة لَهُ (عَلَيْهِ‌السَّلامُ)
از خطبه های‌ آن حضرت است
در وصف حال مردم جاهلی‌ و دوران سکوت خود

۱. الوضع الجاهلي
«إِنَّ اللهَ بَعَثَ مُحَمَّداً (صَلَّی‌اللّهُ‌عَلَیهِ‌وَآلِهِ) نَذِیراً لِلْعَالَمِینَ، وَ أَمِیناً عَلَى التَّنْزِیلِ،»۱
خداوند محمّد (صلى‌الله‌عليه‌وآله‌) را به عنوان بیم دهنده عالمیان، و امین بر قرآن برانگیخت،
«وَ أَنْتُمْ مَعْشَرَ الْعَرَبِ عَلى شَرِّ دِین، وَ فِي شَرِّ دَارٍ،»۲
و شما ملّت عرب در آن وقت دارای‌ بدترین دین، و در بدترین خانه بودید،
«مُنِیخُونَ بَیْنَ حِجَارَة خُشْن، وَ حَیَّاتٍ صُمٍّ،»۳
منزلتان در میان سنگهای‌ سخت، و در بین مارهای‌ زهردار،فاقد شنوایی زندگی میکردید
«تَشْرَبُونَ الْکَدِرَ»۴
آب آلوده می‌ نوشیدید
«وَ تَأْکُلُونَ الْجَشِبَ،»۵
و غذای‌ خشن می‌ خوردید،
«وَ تَسْفِکُونَ دِمَاءَکُمْ،»۶
خون یکدیگر را می‌ ریختید،
«وَ تَقْطَعُونَ أَرْحَامَکُمْ.»۷
قطع رحم می‌ کردید،
«الْأَصْنَامُ فِيكُمْ مَنْصُوبَةٌ،»۸
بت ها ميان شما پرستش مى شد،
«وَ الْأَثَامُ بِكُمْ مَعْصُوبَةٌ.»۹
و مفاسد و گناهان، شما را فرا گرفته بود.

وَ مِنْها
و از این خطبه است:
۲. مظلوميّة الامام على (عليه‌السلام)
«فَنَظَرْتُ فَإِذَا لَيْسَ لِي مُعِینٌ إِلَّا أَهْلُ بَیْتِی،»۱۰
نظر کردم جز اهل بیتم یاری‌ برایم نبود،
«فَضَنِنْتُ بِهمْ عَنِ الْمَوْتِ،»۱۱
از اینکه آنان را در جنگ نابرابر به دست مرگ سپارم دریغ کردم
«وَ أَغْضَیْتُ عَلَى الْقَذَی،»۱۲
چشم بر خاشاکِ در دیده بستم،
«وَ شَرِبْتُ عَلَى الشَّجَا،»۱۳
زهر غم و غصه آشامیدم،
«وَ صَبَرْتُ عَلَى أَخْذِ الْکَظَمِ،»۱۴
و بر فروبردن خشم صبـر ورزیـدم،
«وَ عَلى أَمَرَّ مِنْ طَعْمِ الْعَلْقَمِ.»۱۵
و بر نوشيدن جام تلخ تر از گياه حنظل، شكيبايى نمودم.
وَ مِنْها
و از این خطبه است:
۳. التعريف بعمرو بن العاص
«وَ لَمْ یُبَایِعْ حَتَّى شَرَطَ أَنْ یُؤْتِیَهُ عَلَى الْبَیْعَةِ ثَمَناً،»۱۶
عمروعاص با معاویه بیعت نکرد مگر با این شرط که ثمنی‌ به او پرداخت کند،
«فَلَا ظَفِرَتْ یَدُ الْبَائِعِ،»۱۷
پس پیروز مباد دست فروشنده
«وَ خَزِیَتْ أَمَانَةُ الْمُبْتَاعِ،»۱۸
و رسوا باد عهد خریدار.
«فَخُذُوا لِلْحَرْبِ أُهْبَتَهَا،»۱۹
اکنون آماده جنگ شوید،
«وَ أَعِدُّوا لَهَا عُدَّتَهَا،»۲۰
و ساز و برگ جهاد آماده کنید،
«فَقَدْ شَبَّ لَظَاهَا،»۲۱
شعله های‌ جنگ زبانه می‌ کشد،
«وَ عَلَا سَنَاهَا،»۲۲
و روشنایی‌ آن سر کشیده.
«وَ اسْتَشْعِرُوا الصَّبْرَ،»۲۳
پایداری‌ را شعار خود کنید،
«فَإِنَّهُ أَدْعَی إِلَى النَّصْرِ.»۲۴
که بهترین وسیله پیروزی‌ است.