و من كتاب له (علیه السلام) لِشُرَيح بن الحارث قاضيه:
وَ رُوِيَ أَنَّ شُرَيْحَ بْنَ الْحَارِثِ قَاضِيَ أَمِيرِالْمُؤْمِنِينَ (علیه السلام) اشْتَرَى عَلَى عَهْدِهِ دَاراً بِثَمَانِينَ دِينَاراً فَبَلَغَهُ ذَلِكَ، فَاسْتَدْعَى شُرَيْحاً وَ قَالَ لَهُ: بَلَغَنِي أَنَّكَ ابْتَعْتَ دَاراً بِثَمَانِينَ دِينَاراً وَ كَتَبْتَ لَهَا كِتَاباً وَ أَشْهَدْتَ فِيهِ شُهُوداً؛ فَقَالَ لَهُ شُرَيْحٌ قَدْ كَانَ ذَلِكَ يَا أَمِيرَالْمُؤْمِنِينَ. قَالَ فَنَظَرَ إِلَيْهِ نَظَرَ الْمُغْضَبِ ثُمَّ قَالَ لَهُ: يَا شُرَيْحُ أَمَا إِنَّهُ سَيَأْتِيكَ مَنْ لَا يَنْظُرُ فِي كِتَابِكَ وَ لَا يَسْأَلُكَ عَنْ بَيِّنَتِكَ، حَتَّى يُخْرِجَكَ مِنْهَا شَاخِصاً وَ يُسْلِمَكَ إِلَى قَبْرِكَ خَالِصاً. فَانْظُرْ يَا شُرَيْحُ لَا تَكُونُ ابْتَعْتَ هَذِهِ الدَّارَ مِنْ غَيْرِ مَالِكَ أَوْ نَقَدْتَ الثَّمَنَ مِنْ غَيْرِ حَلَالِكَ؛ فَإِذَا أَنْتَ قَدْ خَسِرْتَ دَارَ الدُّنْيَا وَ دَارَ الْآخِرَةِ. أَمَا إِنَّكَ لَوْ كُنْتَ أَتَيْتَنِي عِنْدَ شِرَائِكَ مَا اشْتَرَيْتَ لَكَتَبْتُ لَكَ كِتَاباً عَلَى هَذِهِ النُّسْخَةِ، فَلَمْ تَرْغَبْ فِي شِرَاءِ هَذِهِ الدَّارِ [بِالدِّرْهَمِ] بِدِرْهَمٍ فَمَا فَوْقُ.
از نامه های آن حضرت است
كَتَبَهُ لِشُرَيْحِ بْنِ الْحارِثِ قاضيهِ
بـه شـریح قـاضی
رُوِىَ اَنَّ شُرَيْحَ بْنَ الْحارِثِ قاضِىَ اَميرِ الْمُؤْمِنينَ (عَلَيْهِالسَّلامُ) اشْتَرى عَلى عَهْدِهِ داراً بِثَمانينَ ديناراً، فَبَلَغَهُ ذلِكَ، فَاسْتَدْعاهُ وَ قالَ لَهُ:
گفته شده شریح بن حارث قاضی امیرالمؤمنین (علیهالسّلام) بود. در زمان حکومت آن حضرت خانه ای به مبلغ هشتاد دینار خرید، خبر این برنامه به آن جناب رسید، وی را خواست و به او فرمود:
۱. المؤاخذة الصارمة للولاة الخونة
«بَلَغَنِی أَنَّكَ ابْتَعْتَ دَاراً بِثََمانِینَ دِینَاراً،»۱
به من خبر رسیده خانه ای به هشتاد دینار خریده،
«وَ کَتَبْتَ لَهَا کِتَاباً،»۲
و برایش سند نوشته،
«وَ أَشْهَدْتَ فِيهِ شُهُوداً.»۳
و بر آن گواهانی گرفته ای!
فَقالَ لَهُ شُرَيْحٌ: قَدْ كانَ ذلِكَ يا اَميرَ الْمُؤْمِنينَ.
گفت: آری چنین است ای امیر مؤمنان.
قالَ: فَنَظَرَ اِلَيْهِ نَظَرَ مُغْضَب، ثُمَّ قالَ لَهُ:
حضرت خشم آلود به او نگریست، سپس فرمود:
«يَا شُرَیْحُ،»۴
ای شریح،
«أَمَا إِنَّهُ سَیَأْتِیکَ مَنْ لاَ یَنْظُرُ فِي کِتَابِکَ،»۵
به زودی کسی به نزدت می آید (ملک الموت) که به سند خانه نظر نمی کند،
«وَ لاَ یَسْأَلُکَ عَنْ بَيِّنَتِكَ،»۶
و از گواه آن نمی پرسد،
«حَتَّى یُخْرِجَکَ مِنْهَا شَاخِصاً،»۷
تا آنکه تو را از آن خانه بیرون می کند،
«وَ یُسْلِمَکَ إِلَى قَبْرِکَ خَالِصاً.»۸
و تنها تسلیم خانه قبر می نماید.
«فَانْظُرْ يَا شُرَیْحُ لاَ تَکُونُ ابْتَعْتَ هذِهِ الدَّارَ مِنْ غَیْرِ مَالِکَ،»۹
ای شریح، مواظب باش که این خانه را از غیر مال خود نخریده،
«أَوْ نَقَدْتَ الَّثمَنَ مِنْ غَیْرِ حَلاَلِکَ!»۱۰
یا قیمت آن را از غیر مال حلال نداده باشی،
«فَإِذَا أَنْتَ قَدْ خَسِرْتَ دَارَ الدُّنْیَا وَ دَارَ الاْخِرَةِ!»۱۱
که در این صورت دچار خسارت دنیا و آخرت شده ای.
«أَمَا إِنَّكَ لَوْ کُنْتَ أَتَیْتَنِی عِنْدَ شِرَائِکَ مَا اشْتَرَیْتَ،»۱۲
آگاه باش، اگر زمان خرید خانه نزد من آمده بودی،
«لَکَتَبْتُ لَكَ کِتَاباً عَلَى هذِهِ النُّسْخَةِ،»۱۳
برای تو سندی مانند این سند می نوشتم،
«فَلَمْ تَرْغَبْ فِي شِرَاءِ هذِهِ الدَّارِ بِدِرْهَم فَمَا فَوْقُ.»۱۴
که در خرید این خانه به یک درهم چه رسد بالاتر از آن رغبت نمی کردی.
۲. التحذير من الدّنيا
وَ النُّسْخَةُ هذِهِ:
و آن سـند این است«هذَا مَا اشْتَرَی عَبْدٌ ذَلِیلٌ، مِنْ مَیِّت قَدْ أُزْعِجَ لِلرَّحِیلِ،»۱۵
این خانه ای است که آن را بنده ای خوار، از مرده ای که برای کوچ کردن به سرای دیگر از این خانه بیرونش کرده اند خریده است،
«اشْتَرَی مِنْهُ دَاراً مِنْ دَارِ الْغُرُورِ، مِنْ جَانِبِ الْفَانِینَ، وَ خِطَّةِ الْهَالِکِینَ.»۱۶
از او خانه ای از خانه های فریب از جانب فانی شوندگان، و سرزمین اهل هلاکت خریده.
«وَ تَجْمَعُ هذِهِ الدَّارَ حُدُودٌ أَرْبَعَةٌ:»۱۷
این خانه را چهار حدّ است:
«الْحَدُّ الاَْوَّلُ ـ یَنْتَهِی إِلَى دَوَاعِی الاْفَاتِ،»۱۸
حدّ اوّل به آفات و بلاها،
«وَ الْحَدُّ الثَّانِی ـ یَنْتَهِی إِلَى دَوَاعِی الْمُصِیبَاتِ،»۱۹
حدّ دوم به مصائب،
«وَ الْحَدُّ الثَّالِثُ ـ یَنْتَهِی إِلَى الْهَوَی الْمُرْدِی،»۲۰