نامه ۳۱ نهج البلاغه قسمت ۶
«وَ أَخَذَتْ بِأَبْصَارِهِمْ عَنْ مَنَارِ الْهُدَی،»۳۲۶
و دیدگانشان را از دیدن علائم هدایت فرو بسته،
«فَتَاهُوا فِی حَیْرَتِهَا،»۳۲۷
در وادی حیرت دنیا سرگردان،
«وَ غَرِقُوا فِی نِعْمَتِهَا،»۳۲۸
و در نعمتهایش غرق،
«وَ اتَّخَذُوهَا رَبّاً،»۳۲۹
و آن را به عنوان ربّ انتخاب کرده اند،
«فَلَعِبَتْ بِهِمْ وَ لَعِبُوا بِهَا،»۳۳۰
از این رو دنیا با آنان و آنان با دنیا به بازی پرداخته اند،
«وَ نَسُوا مَا وَرَاءَهَا.»۳۳۱
و آنچه را به دنبال آن است فراموش کرده اند.
«رُوَیْداً یُسْفِرُ الظَّلَامُ،»۳۳۲
مهلت ده، تاریکی برطرف می شود،
«کَأَنْ قَدْ وَرَدَتِ الْأَظْعَانُ;»۳۳۳
گویی کاروان به منزل رسیده،
«یُوشِکُ مَنْ أَسْرَعَ أَنْ یَلْحَقَ!»۳۳۴
امید است آن که بشتابد به کاروان برسد.
«وَ اعْلَمْ یَا بُنَیَّ،»۳۳۵
پسرم! آگاه باش
«أَنَّ مَنْ کَانَتْ مَطِیَّتُهُ اللَّیْلَ وَ النَّهَارَ،»۳۳۶
کسی که مرکبش شب و روز است
فَإِنَّهُ یُسَارُ بِهِ وَ إِنْ کَانَ وَاقِفاً،»۳۳۷
او را با مرکب می برند گرچه ایستاده به نظر آید،
«وَ یَقْطَعُ الْمَسَافَةَ»۳۳۸
و طی مسافت می کند
«وَ إِنْ کَانَ مُقِیماً وَادِعاً.»۳۳۹
هرچند مقیم و آسوده دیده شود.
۱۴. ضرورة النّظرة الواقعیّة إلى الامور
«وَ اعْلَمْ یَقِیناً أَنَّکَ لَنْ تَبْلُغَ أَمَلَکَ،»۳۴۰
به یقین آگاه باش که هرگز به آرزویت نرسی،
«وَ لَنْ تَعْدُوَ أَجَلَکَ،»۳۴۱
و از اجل معیّن شده نگذری،
«وَ أَنَّکَ فِی سَبِیلِ مَنْ کَانَ قَبْلَکَ.»۳۴۲
و در راه کسی هستی که پیش از تو بوده.
«فَخَفِّضْ فِی الطَّلَبِ،»۳۴۳
پس در طریق به دست آوردن مال آرام باش،
«وَ أَجْمِلْ فِی الْمُکْتَسَبِ،»۳۴۴
و در برنامه کسب و کار مدارا کن،
«فَإِنَّهُ رُبَّ طَلَب قَدْ جَرَّ إِلَى حَرْب;»۳۴۵
چه بسا تلاشی که موجب تلف شدن ثروت شود.
«فَلَیْسَ کُلَّ طَالِب بِمَرْزُوق، وَ لَا کُلُّ مُجْمِل بِمَحْرُوم.»۳۴۶
معلومت باد که هر کوشنده ای یابنده، و هر مداراکننده ای محروم نیست.
«وَ أَکْرِمْ نَفْسَکَ عَنْ کُلَّ دَنِیَّة»۳۴۷
نفس خود را از هر پستی به گرامی داشتنش حفظ کن
«وَ إِنْ سَاقَتْکَ إِلَى الرَّغَائِبِ،»۳۴۸
هرچند تو را به نعمت های فراوان رساند،
«فَإِنَّکَ لَنْ تَعْتَاضَ بِمَا تَبْذُلُ مِنْ نَفْسِکَ عِوَضاً.»۳۴۹
زیرا در برابر مقداری که از کرامت نفس به خرج می گذاری عوضی به دست نیاوری.
«وَ لَا تَکُنْ عَبْدَ غَیْرِکَ وَ قَدْ جَعَلَکَ اللهُ حُرّاً.»۳۵۰
بنده دیگری مباش که خداوند آزادت قرار داده.
«وَ مَا خَیْرُ خَیْر لَا یُنَالُ إِلَّا بِشَرٍّ،»۳۵۱
چه خیری است در خیری که جز با شرّ به دست نیاید،
«وَ یُسْر لَا یُنَالُ إِلَّا بِعُسْر؟!»۳۵۲
و در آسایشی که جز با سختی حاصل نگردد؟!
«وَ إِیَّاکَ أَنْ تُوجِفَ بِکَ مَطَایَا الطَّمَعِ، فَتُورِدَکَ مَنَاهِلَ الْهَلَکَةِ.»۳۵۳
از اینکه مرکبهای طمع تو را برانند و به آبشخورهای مهلکه وارد سازند برحذر باش،
«وَ إِنِ اسْتَطَعْتَ أَلاَّ یَکُونَ بَیْنَکَ وَ بَیْنَ اللهِ ذُو نِعْمَة فَافْعَلْ،»۳۵۴
اگر بتوانی بین تو و خداوند صاحب نعمتی نباشد چنان کن،
«فَإِنَّکَ مُدْرِکٌ قَسْمَکَ،»۳۵۵
زیرا بالاخره نصیبت را بیابی،
«وَ آخِذٌ سَهْمَکَ،»۳۵۶
و سهم خود را دریابی.
«وَ إِنَّ الْیَسِیرَ مِنَ اللهِ سُبْحانَهُ أَعْظَمُ وَ أَکْرَمُ مِنَ الْکَثِیرِ مِنْ خَلْقِهِ وَ إِنْ کَانَ کُلٌّ مِنْهُ.»۳۵۷
نعمت اندک از جانب خدای پاک بزرگتر و با ارزش تر از نعمت فراوانی است که از غیر خدا برسد اگرچه همه از اوست.
«وَ تَلَافِیکَ مَا فَرَطَ مِنْ صَمْتِکَ أَیْسَرُ مِنْ إِدْرَاکِکَ مَا فَاتَ مِنْ مَنْطِقِکَ،»۳۵۸
تدارک آنچه به خاطر سکوت از دستت رفته آسان تر است از آنچه محض گفتارت از کف داده ای،
وَ حِفْظُ مَا فِی الْوِعَاءِ بِشَدِّ الْوِکَاءِ،»۳۵۹
و نگهداری آنچه در ظرف است به محکم کردن سربند آن است،
«وَ حِفْظُ مَا فِی یَدِیْکَ أَحَبُّ إِلَیَّ مِنْ طَلَبِ مَا فِی یَدَیْ غَیْرِکَ.»۳۶۰
و حفظ آنچه در اختیار توست نزد من محبوبتر است از طلب آنچه در دست غیر توست.
بسم الله الرحمن الرحیم